{
    "componentChunkName": "component---src-pages-timeline-js",
    "path": "/timeline/",
    "result": {"data":{"strapi":{"periods":{"data":[{"attributes":{"title":"Koniec Belle époque","dates":"1900-1909","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata00_584e9f702a.svg"}}}},"id":"5"},{"attributes":{"title":"Druga dekada XIX wieku","dates":"1910-1918","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata10_1b143c3acd.svg"}}}},"id":"6"},{"attributes":{"title":"Okres międzywojenny cz. 1","dates":"1919-1928","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata20_96cd0671ee.svg"}}}},"id":"7"},{"attributes":{"title":"Okres międzywojenny cz. 2","dates":"1929-1938","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata30_79fe997b78.svg"}}}},"id":"8"},{"attributes":{"title":"II wojna światowa","dates":"1939-1945","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata40_c996d6d4b7.svg"}}}},"id":"9"},{"attributes":{"title":"Lata 50.","dates":"1946-1963","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata50_07dce33d1c.svg"}}}},"id":"10"},{"attributes":{"title":"Modsi","dates":"1964-1969","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata60_2deb67891c.svg"}}}},"id":"11"},{"attributes":{"title":"Lata 70.","dates":"1970-1979","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata70_b67c38daba.svg"}}}},"id":"12"},{"attributes":{"title":"Lata 80.","dates":"1980-1989","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata80_2758131a94.svg"}}}},"id":"13"},{"attributes":{"title":"Okres transformacji","dates":"1990-2000","image":{"data":{"attributes":{"url":"/uploads/Lata90_46a871dffb.svg"}}}},"id":"14"}]},"elementSylwetkis":{"data":[{"attributes":{"period":{"data":{"id":"5"}},"title":"Sylwetka","description":"W modzie kobiecej początku XX w. można zobaczyć duży wpływ sztuki secesyjnej na modę. Według Anny Sieradzkiej moda pragnęła upodobnić kobiety do smukłego łabędzia, pawia z rozłożystym ogonem, giętkiej łodygi kwiatu czy barwnego motyla. Dla osiągnięcia takiego efektu, starano się nadać sylwetce jak najwięcej krzywizn oraz wygiętych linii - poprzez kapelusze z wielkimi rondami, podkreślenie bujnej piersi, wąskiej talii oraz zaokrąglonych bioder, z których spódnica miękko spływała układając się jak kielich kwiatu, wachlarzowaty tren sukni."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"5"}},"title":"Materiały i kolory","description":"Stroje były zazwyczaj bogato zdobione falbankami i koronkami, dominowały lekkie materiały - gazy, tiule, muśliny, etaminy. Stroje zazwyczaj zawierały połączenia tkanin gładkich z tkaniną wzorzystą lub połączenia dwóch kontrastowych kolorów. Modne były połączenia granatu z czerwienią, pomarańczu z zielenią także pastelowe - błękit z białymi elementami, róż z kremowymi."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"5"}},"title":" Bielizna","description":"Aby osiągnąć pożądaną sylwetkę (bujny biust, wąska talia, krągłe, cofnięte do tyłu biodra) kobiety wciąż nosiły gorsety. Pojawiły się marszczone w talii koszule i suknie, które tworzyły iluzję dużego biustu oraz spódnice z długimi trenami, które nadawały sylwetce wrażenie, jakby ta pochylała się do przodu. W użyciu były także specjalne poduszki na biust i pośladki, które miały pomóc w stworzeniu iluzji szczuplejszym kobietom."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"5"}},"title":"Młoda Polska","description":"Poprzez zainteresowanie sztuką ludową artystów z nurtu Młodej Polski oraz dzieła m. in. Stanisława Wyspiańskiego zaczęto doceniać stroje ludowe. Przestano kojarzyć je z pospólstwem oraz zaczęto dostrzegać jego walory estetyczne."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"7"}},"title":"Po wojnie","description":"Pomimo faktu, że wojna skończyła się w 1918, w Polsce zapanował spokój tak naprawdę dopiero po 1920 i zakończeniu wojny polsko - bolszewickiej. Wraz z pokojem na nowo zaczęto interesować się modą, w której nastąpiła nagła rewolucja."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"7"}},"title":"Swoboda","description":"Nagle pozbyto się prawie wszystkiego co narzucano kobietom przez stulecia - grubych warstwy bielizny, trenów, powłóczystych sukien utrudniających poruszanie się oraz skomplikowanych fasonów. Moda damska po wojnie uległa geometryzacji i maskulinizacji. W Polsce, która odzyskała niepodległość, powstało mnóstwo firm i salonów zajmujących się produkcją odzieży. Coraz częściej kupowano gotowe ubrania. Było to tym bardziej możliwe, bo po raz pierwszy ubiór nie musiał być idealnie dopasowany do sylwetki."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"7"}},"title":"Chłopczyca","description":"Po zakończeniu wojny, w szalonych latach dwudziestych, moda damska konsekwentnie ewoluowała w kierunku maskulinizacji i funkcjonalizmu. Postępująca emancypacja oraz wpływ awangardowych kierunków sztuki (kubizmu i konstruktywizmu) sprawiły, że w połowie lat 20. najmodniejszy stał się typ „chłopczycy” (à la garçonne). Paryski fryzjer polskiego pochodzenia, Antoni Cierplikowski, wylansował fryzury z krótko obciętych, prostych włosów."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"9"}},"title":"Funkcjonalność","description":"Lata II wojny światowej nie sprzyjały rozwojowi mody. W trudnych warunkach politycznych i ekonomicznych odzież musiała być przede wszystkim tania i funkcjonalna. Kobiety, liczniej pracujące zawodowo i zmuszone troszczyć się o codzienny byt, nosiły rzeczy skromne i praktyczne. Większość ubrań z okresu II wojny światowej utrzymana była w praktycznych szarych, brunatnych, zielonkawych barwach oraz czerni."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"9"}},"title":"Wojenne patenty","description":"Kobiety przerabiały męskie garnitury na kostiumy z dopasowanym żakietem o szerokich ramionach i wąską, krótką spódnicą. Sukienki szyły często z kilku łączonych materiałów i zaopatrywały w duże kieszenie. Własnoręcznie dziergały dzianinowe bluzki, swetry i kamizelki. "}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"9"}},"title":"Dodatki","description":"Kobiety rzadko mogły sobie pozwolić na nowy kapelusz, toteż na ogół nosiły wiązane pod brodą chustki lub zamotane z tkaniny turbany. Kłopoty z kupnem obuwia rozwiązywano stosując w pantoflach drewniane koturny, łączone z resztkami skóry lub tkaniny; noszono też drewniaki. Duże torby — konduktorki służyły nie tylko do zakupów, ale także przenoszenia zakazanej prasy czy broni. Brak jedwabnych pończoch niektóre kobiety zastępowały malowaniem nóg. "}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"9"}},"title":"Wojenna elegancja","description":"Ekstrawagancja kojarzyła się źle w czasie wojny. Jedyne osoby, które było stać na to, żeby być modnie ubranym były Niemki, kolaborantki i żony szmuglerów. Tylko te było stać na nowe ubrania z dobrych jakościowo tkanin czy luksusowe dodatki. Polki, mimo biedy i  trudnych warunków, starały się jednak wyglądać jak najlepiej, schludnie i porządnie. Była to próba zachowania godności. "}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"10"}},"title":"Pragnienie normalności","description":"1945 r. w Warszawie powstały pierwsze po wojnie butiki, w 1946 r. pierwszy pokaz mody -  ubrania wykonane z kocy i męskich marynarek. Pierwsze lata po wojnie - sylwetka mocno nawiązująca militariów. Duży wpływ na to miały paczki z odzieżą wysyłane przez UNRRA (United Nations Relief and Rehabilitation Administration) do Polski, w których znajdowało się dużo mundurów i kurtek wojskowych z krajów alianckich."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"10"}},"title":"New Look","description":"W 1947 r. - Christian Dior wylansował nowy styl - _New Look_ zupełnie odmienny do dotychczasowej kobiecej sylwetki. Ramiona przestały być szerokie i kanciaste, zamiast tego wąskie i zaokrąglone, talia bardzo mocno podkreślona, szeroka spódnica za kolano."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"10"}},"title":"Kobiety na traktory","description":"Lansowany przez Diora styl wywołał kontrowersje na zachodzie, natomiast w Polsce był praktycznie potępiany przez władzę. Moda zza żelaznej kurtyny była wyjątkowo niezgodna z ideologiom socrealizmu. Idealna socrealistyczna kobieta miała interesować się tylko tym, co mogło przysłużyć się ludowi - panie zachęcano więc do pracy fizycznej przy odbudowie kraju po wojnie. Jednym ze skutków narzucania tej idei kobietom było znormalizowanie noszenie spodni."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"10"}},"title":"Domy mody","description":"Moda na New Look na stałe przyjęła się w Polsce dopiero po 1956 wraz z końcem okresu stalinizmu. W 1958 r. powstał pierwszy polski dom mody wzorowany na tych zagranicznych - Moda Polska za namową Jadwigi Grabowskiej. W tym samym roku w Łodzi założono Dom Mody Telimena. Na suknie szczególnie z Mody Polskiej niewielu było stać, dlatego zakład miał bardziej funkcję pokazową - Polki po raz pierwszy mogły śledzić narodowe trendy."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"12"}},"title":"Maksi","description":"Reakcją na długość mini, królującą w latach 60., stała się długość maksi, z ubiorami sięgającymi do połowy łydek lub do ziemi. Wraz ze zmianą władzy do Polski przebijało się coraz więcej elementów kultury zachodu. Spodnie na stałe zagościły w szafach kobiet."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"12"}},"title":"Etnomoda","description":"Wywodzący się z subkultury hipisowskiej trend folkowy był jednym z wiodących trendów w latach 70. Popularne były długie kwieciste spódnice, własnoręcznie robione korale, zamszowe kamizelki i drewniane koturny. Polskie przedsiębiorstwa odzieżowe (Moda Polska i Cora) szybko doceniły patriotyczny charakter folkowych elementów, wypuszczając serie produktów z motywami góralskimi, krakowskimi czy łowickimi."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"12"}},"title":"Kożuch i dżins","description":"Pod wpływem stylu folkowego rozwinął się charakterystyczny dla Polski trend na długie kożuchy z dużymi klapami pokrytymi baraniną. Kożuchy były najczęściej białe, brązowe lub czarne. Charakterystycznym dodatkiem były duże futrzane czapy. Zestaw ten wyjątkowo dobrze sprawdził się w tzw. zimę stulecia. Kolejnym materiałem, który zdefiniował dekadę był dżins. Teresa Kuczyńska opisuję dżinsy jako _symbol całej antymody_ i _wizytówkę postawy wobec świata_. Problemem był fakt, że rodzime fabryki nie radziły sobie z produkcją materiału, dlatego polowano na odzież z zagranicy - NRD czy Stanów Zjednoczonych, które można było dostać w paczce od rodziny lub w peweksie. Cena amerykańskich Lee czy Lewisów w peweksie potrafiła równać się kilkumiesięcznej pensji."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"12"}},"title":"Zrób to sam","description":"Samodzielnie tworzona odzież stała się modna w latach 70.. Szczególnie popularny był batik - metoda farbowania tkanin, dający efekt nieregularnych kolorowych wzorów. Był tak popularny, że chętnie wykorzystywano go także w latach 80. i 90.. Kolejnym polskim fenomenem były  ubrania szyte z pieluch tetrowych. Tkanina była powszechnie dostępna i z łatwością dawała się zafarbować na dowolny kolor."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"13"}},"title":"Powrót do kobiecości","description":"Po dekadzie negowania elegancji i klasycznej kobiecości powrócono do bardziej konserwatywnych  wzorców. Inspirowano się latami 40. i 50. Ideałem kobiety stała się szykowna bizneswoman. Szczególnie popularne były ubrania szerokie u góry i wąskie na dole. Marynarki, bluzki i płaszcze z poduszkami w ramionach oraz wąskie spodnie i spódnice. Kolejnym eleganckim strojem, który wrócił do łask był kostium, ponownie szerokie ramiona, przerysowane klapy żakietu, obcisła spódnica. "}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"13"}},"title":"Styl sportowy","description":"Odzież sportowa nigdy wcześniej nie była tak popularna jak w latach 80., głównie za sprawą telewizyjnych programów propagujących aktywność fizyczną.  Z czasem dresowa bluza, spodnie z dresu albo cały zestaw tak mocno przyjęły się w codziennym ubiorze, że nie myślano o ich sportowym przeznaczeniu.\n"}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"13"}},"title":"Stan wojenny","description":"Wraz z wprowadzeniem w 1981 r. stanu wojennego rozwój przemysłu odzieżowego gwałtownie zahamował. Ceny odzieży poszybowały w górę, brakowało tkanin, ponieważ zakłady produkcyjne były podporządkowane potrzebom wojska, a sprowadzanie materiałów z zagranicy było niemożliwe. W latach 80. w polskiej modzie pojawiły się także symbole przynależności do opozycji. Wśród uczestników protestów i członków Solidarności popularne było noszenie przypinek z symbolem organizacji, mniej oczywistym dodatkiem był opornik, mały element radioaparatu tranzystorowego. Na manifestacjach i strajkach noszono białe podkoszulki z politycznymi napisami lub nadrukami."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"14"}},"title":"Koniec komunizmu ","description":"Na polski rynek nagle zalały towary marek wcześniej niedostępnych. Państwowe zakłady, stanowiące dotychczas podstawę przemysłu odzieżowego musiały przetrwać prywatyzacja ale także konkurować z nową konkurencją. Większość polskich firm odzieżowych nie przetrwało tej próby, Moda Polska upadła w 1998 r., największy zakład odzieżowy w PRL czyli Zakłady Przemysłu Odzieżowego Cora zamknięto w 2001 r. Przetrwała jedynie łódzka Telimena, jednak zajmuje się teraz szyciem mundurów. "}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"14"}},"title":"Targowiska","description":"Nowe ubrania najłatwiej można było dostać na jarmarkach. Największy z nich, znajdujący się na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie - nazywany Jarmarkiem Europy, faktycznie był jednym z największych w tamtych czasach targowisk w Europie. Niestety docierająca na jarmarki odzież często była kiepskiej jakości oraz tanich podróbek. Spragnione nowości Polki zwracały bardziej uwagę na metki oraz niedostępne wcześniej kolory czy kroje, zamiast na jakość ubrań."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"14"}},"title":"Kolorowy mainstream","description":"Odreagowywanie szarzyzny panującej w PRL-u, popularne było wszystko co było jej zaprzeczeniem - żywe kolory, przesadna elegancja, amerykańskie marki, wyrafinowany glamour. Panowało pomieszanie stylów, można by określić, że modne było wszystko. Jednak znakami dekady można określić spodnie marchewki, romantyczne sukienki zapinane z przodu na guziki, dopasowane sukienki na ramiączkach, skórzane i dżinsowe kurtki,  luźne marynarki oraz kamizelki.\n"}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"14"}},"title":"Subkultury","description":"Dużą rolę w modzie lat 90. odegrały subkultury, z wyraźnie zdefiniowanymi elementami ubioru. Grunge - flanelowa koszula, podarte wąskie dżinsy i martensy, hip-hop - szerokie spodnie z obniżonym krokiem, luźne, sięgające poniżej bioder podkoszulki, bluzy z kapturem i czapki z daszkiem."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"11"}},"title":"Brytyjska dominacja","description":"W 1965 r. angielska projektantka mody Mary Quant zaproponowała nową, niespotykaną wcześniej w modzie długość mini. Wkroczenie na rynek mody młodzieży, mającej własne potrzeby i upodobania odzieżowe sprawiło, że renomowane domy mody przejmowały w swych wiodących kolekcjach wiele elementów młodzieżowego stylu. Sięgające do połowy uda sukienki i spódniczki o trapezowatym kroju, noszone ze zgeometryzowanymi dodatkami. Niezbędne stały się do nich rajstopy, a ochronę nóg miały zapewnić długie do kolan buty — kozaczki. W Polsce największym problemem był brak dostępności tkanin w tak fantazyjne wzory jak te na zachodzie."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"11"}},"title":"Biba","description":"Kultowy butik, który miał swoje skromne początki jako firma wysyłkowa, założona w 1964 r. przez polską emigrantkę Barbarę Hulanicki. Zyskał ogromną popularność dzięki różowej mini w kratkę, której zdjęcie pojawiło się w _Daily Mirror_. Zamówienie na nią złożyło cztery tysiące. Ubrania z Biby były bardzo popularne, do czego przyczyniały się ich przystępne ceny. Niektórzy nazywają Hulanicki matką fast fashion."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"6"}},"title":"Wąskie spódnice","description":"Zmianę w sylwetce można zaobserwować ok 1908 r., kiedy to w Paryżu na wyścigach w Longchamp Jeanne Margaine-Lacroix zaprezentowała po raz pierwszy obcisłe suknie z wąskimi spódnicami. W Polsce trend ten doszedł do świadomości dopiero po końcu pierwszej dekady XX w.. Reakcją na nienaturalną secesyjną stylizację kobiecej sylwetki był w modzie damskiej zwrot do bardziej minimalistycznej w formie i objętości modzie ."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"6"}},"title":"Klasycyzm i orientalizm","description":"Paul Poiret paryski krawiec wypromował dwa style popularne w wieczorowych kreacjach - klasycyzm i orientalizm. Styl klasycyzujący nawiązywał do prostoty szat greckich lub wzorowanych na starożytności wzorów empirowych z pocz. XIX w. Suknie miały wysoko podniesiony stan, duży dekolt, krótkie rękawy i opadały do stóp w równych, pionowych fałdach. Najczęściej szyto je z jasnych, cienkich tkanin. Lansowano też _greckie_ fryzury z węzłem włosów nisko upiętym na karku.\nInspiracje orientalne przejawiły się głównie w strojach wieczorowych o żywych, nasyconych barwach, pokrytych błyszczącymi haftami i kojarzących się z egzotyką dodatkach. Suknie miały sięgające kolan tuniki, zaś ich zwężane u dołu spódnice były często rozcinane i drapowane. Noszono do nich turbany, ozdobione piórami rajskich ptaków (rajery). \n"}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"6"}},"title":"Spodnie i brak gorsetu","description":"Kobiety coraz chętniej przestawały nosić gorset i tak zbędny przy sukniach niepodkreślających ich kształtów. Wynikiem promowania orientalizujących strojów wieczorowych było pojawienie się spodni. Warto wspomnieć, że nie jest to pierwszy raz kiedy spodnie pojawiły się w modzie damskiej, były już takie incydenty. Do spodni w latach 50. XIX wieku próbowała przekonać kobiety amerykańska feministka Amelia Bloomer, jednak oprócz wąskiego grona jej zwolenniczek damskie spodnie były szeroko wyśmiewane. Kobiety nosiły kostiumy o długich, dopasowanych żakietach i bardzo wąskich spódnicach. Kapelusze przybrały olbrzymie rozmiary i były bardzo obficie zdobione."}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"6"}},"title":"I wojna światowa","description":"Wybuch wojny spowodował chaos, który zupełnie zmienił każdy aspekt życia. Zdecydowana większość Polek nosiła się zachowawczo - podstawowym zestawem noszonym przez kobiety była prosta biała koszulowa bluzka i wąska ciemna spódnica. Najpraktyczniejszy był kostium, składający się ze zmaskulinizowanego żakietu z klapami, przepasanego paskiem, z dużymi kieszeniami (przypominającego kurtkę mundurową), oraz kloszowej spódnicy, która po raz pierwszy w dziejach mody miała długość do połowy łydek. Pozbawione ozdób ubiory codzienne szyto najczęściej ze skromnych materiałów: wełnianego dżerseju czy płótna w „militarnych” barwach szarozielonych lub beżowych. Suknie wieczorowe utrzymywały przedwojenny styl orientalny bądź też przybierały fason krynolinek o bardzo szerokich spódnicach.\n"}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"8"}},"title":"Koniec kryzysu","description":"Po wielkim kryzysie ekonomicznym 1929 w modzie damskiej nastąpił odwrót od płaskiej i kanciastej sylwetki „wyzwolonej chłopczycy”. Znów zaczęto podkreślać walory kobiecości: bujne włosy, krągły biust, wąską talię, zarys bioder. Ich eksponowaniu służyły fryzury z dłuższych włosów, ułożone w fale i loki oraz nowe fasony ubiorów, dopasowanych i modelujących sylwetkę. Najpopularniejsze stały się sukienki o poszerzonych ramionach, obcisłym staniku, zaznaczonej linii talii i lekko poszerzonej spódnicy, wydłużonej do połowy łydek. W wersji letniej szyto je z tkanin w kwiaty lub groszki, na chłodniejsze dni z cienkich, gładkich wełen. Kreacje wieczorowe były długie do ziemi, z dużymi dekoltami, bardzo obcisłe lub z szeroką spódnicą. \n"}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"8"}},"title":"Dodatki","description":"Codzienne kostiumy i płaszcze chętnie noszono z narzuconym na ramiona kołnierzem z lisa, ozdabiano dużymi sztucznymi kwiatami lub broszkami. Eleganckie kobiety, niezależnie od pory roku, nie wychodziły z domu bez kapelusza, rękawiczek, jedwabnych pończoch ze szwem i niewielkiej torebki — wszystkie dodatki były dopasowane kolorystycznie do ubioru.\n"}},{"attributes":{"period":{"data":{"id":"8"}},"title":"Garnitur","description":"W 1930 r. - Błękitny anioł z Marleną Dietrich wchodzi do kin, aktorka występuje na scenie w męskim fraku,- choć trend się nie przyjął, widoczne są jego echa w polskiej kulturze, dość popularne stały się motywy kobiety przebierające się za mężczyzn, a za tym zmuszone do noszenia męskich strojów - jak np w filmie Czy Lucyna to dziewczyna z 1934 roku z Jadwigą Smosarską i Eugeniuszem Bodo.\n"}}]}}},"pageContext":{}},
    "staticQueryHashes": ["239574155"]}